Modelleme Temelli Öğretim Uygulamalarının Sınıf Öğretmeni Adaylarının Matematiksel Problem Kurma Becerileri ve Bilişsel Esneklik Düzeylerine Etkisi: Karma Yöntemli Bir Deneysel Çalışma

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, sınıf öğretmeni adaylarının matematik öğretiminde kritik bir yetkinlik olan "problem kurma" (problem posing) becerileri ile "bilişsel esneklik" düzeyleri üzerinde, gerçek yaşam senaryolarına dayalı Modelleme Temelli Öğretim (MTÖ) yaklaşımının etkisini, geleneksel öğretim yöntemleriyle karşılaştırmalı olarak incelemektir. Araştırmada, nicel ve nitel verilerin eş zamanlı toplandığı ve yorumlandığı "Zenginleştirilmiş Yarı Deneysel Desen" kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2021-2022 akademik yılında bir devlet üniversitesinin Eğitim Fakültesi Sınıf Eğitimi Anabilim Dalı 3. sınıfında öğrenim gören, akademik başarı ve problem çözme ön bilgileri açısından denkleştirilmiş iki şubeden toplam 74 öğretmen adayından (37 Deney, 37 Kontrol) oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde, Stoyanova ve Ellerton’un (1996) teorik çerçevesine dayalı olarak geliştirilen "Matematiksel Problem Kurma Testi (MPKT)", "Bilişsel Esneklik Envanteri" ve yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. 10 hafta süren deneysel işlemde; deney grubunda Blum ve Ferri’nin (2009) modelleme döngüsü (gerçek hayat problemi → matematikselleştirme → çözüm → yorumlama) temel alınarak problem kurma etkinlikleri gerçekleştirilirken; kontrol grubunda mevcut YÖK kur tanımına uygun, ders kitabı odaklı geleneksel öğretim sürdürülmüştür. Verilerin analizinde; grupların denkliği için Bağımsız Örneklemler t-Testi, deneysel işlemin etkililiği için öntest puanlarının kontrol değişkeni (covariate) olarak atandığı Tek Yönlü Kovaryans Analizi (ANCOVA) ve etki büyüklüğü için Kısmi Eta-Kare (η_p^2) hesaplamaları kullanılmıştır. Araştırma bulguları, modelleme temelli öğretimin, adayların özellikle "yarı-yapılandırılmış" ve "serbest" problem kurma becerilerinde geleneksel yönteme göre istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek düzeyde bir etki büyüklüğüne sahip olduğunu göstermiştir F(1, 71)=142.38, p<.001, η_p^2=.67. Ayrıca nitel bulgular, MTÖ'nün adayların matematikteki "tek doğru cevap" algısını yıkarak, bilişsel esnekliklerini artırdığını ve problem kurmayı bir öğretim stratejisi olarak benimsemelerini sağladığını ortaya koymuştur.